Za područje

    Četiri kuće za četiri brata na Jadranu

    Na hrvatskom delu Jadrana, ali i na drugim turističkim destinacijama, sve je uočljivija pojava takozvane „apartmanizacije“, tačnije rečeno, zakonski slabo regulisane izgradnje turističkih kapaciteta manjeg obima kojom se sasvim neplanski i nesistematski popunjava priobalje. Arhitekte Iva Letilović i Vedran Pedišić su u projektu četiri apartmanske kuće za četiri brata u naselju Diklo pored Zadra, ponudili pragmatičan, ali i društveno osetljiv odgovor na urbane izazove apartmanizacije.

    Izbor i tekst: Maroje Mrduljaš

    Industrija turizma inverzija je uobičajenog prostornog odnosa proizvoda i potrošača. Dok u većini ekonomskih grana fizički proizvod putuje potrošaču, u industriji turizma potrošač putuje prema proizvodu. Šta više, prostor je ključan resurs turističke industrije i on nije beskonačan. Na hrvatskom Jadranu, ali i na drugim područjima, već decenijama je vrlo primetan zabrinjavajući rast apartmanskih konurbacija koje podrivaju bazu turističke ekonomije.

    Četiri kuće za četiri brata na Jadranu, foto: Jasenko Rasol
    Četiri kuće za četiri brata na Jadranu, foto: Jasenko Rasol

    Prema tim distopijskim, a ipak, razmerno, uspešno realizovanim projektima, postoje podeljeni stavovi. S jedne strane, radi se o razumljivom nastojanju lokalnog stanovništva da ugrabi svoj deo turističkog kolača u uslovima kada je većina drugih oblika ekonomije propala. S druge strane, te „proizvode“ karakterišu pregusta izgrađenost, izostanak javnog prostora te mahom primitivni graditeljski jezik, pa izgleda čudno kako oni uopšte pronalaze svoje kupce.

    Letilović i Pedišić su projekat apartmanskog kompleksa razvili oko nekih od središnjih pitanja turizma, a to su odnos domaćina i gosta te deljenje prostornih resursa.

    Hortikultura apartmanskog kompleksa; foto: Jasenko Rasol
    Hortikultura apartmanskog kompleksa; foto: Jasenko Rasol

    U monofunkcionalnim apartmanskim naseljima to su naročito osetljive teme, jer su te konurbacije veći deo godine gotovo prazne. Autori su prihvatili činjenicu da javnog prostora u apartmanskom naselju nema i da se u budućnosti situacija najverovatnije neće promeniti. U takvim okolnostima, preostaje scenario prema kom se neki oblik socijalizacije može odvijati unutar samog kompleksa. Drugim rečima, nedostaci urbanizma kompenzuju se arhitekturom.

    Eksterijer apartmanskog kompleksa; foto: Jasenko Rasol
    Eksterijer apartmanskog kompleksa; foto: Jasenko Rasol

    Letilović i Pedišić su tako osmislili kompaktnu hibridnu tipologiju u kojoj se apartmani za povremeni boravak turista spajaju s porodičnim smeštajem za domaćine, pa se zajednički sadržaji dele i postaju mesto socijalnih interakcija.

    Tema produktivnog suživota i kompaktnog deljenja resursa prevedena je u prostorni koncept koji se bazira na inteligentnom vertikalnom zoniranju programa. Na tamno-smeđim osnovama zgrada smešteni su dvostrano orijentisani apartmani koji gostima obezbeđuju privatnost: svaki ima vlastiti ulaz i neposredni dodir s okućnicom.

    Tamno-smeđe osnove sa belim super-strukturama; foto: Jasenko Rasol
    Tamno-smeđe osnove sa belim super-strukturama; foto: Jasenko Rasol

    Belu super-strukturu, koja lebdi nad osnovom, čini porodična kuća domaćina, dok su u odvojenom zadnjem bloku smešteni dodatni apartmani. Nadgradni, spratni deo čine beli kubični volumeni sa kosim krovovima i kliznim brisolejima koji štite duboke niše.

    Nadgradnja od belih kubičnih volumena; foto: Jasenko Rasol
    Nadgradnja od belih kubičnih volumena; foto: Jasenko Rasol

    Ključno mesto prostornog scenarija jesu među-etaže između ta dva inače razdvojena sveta: „piano nobile“ s tipičnim turističkim mikro-pejzažem. „Piano nobile“ je, zapravo, glavni sprat u prostornoj organizaciji reprezentativnog objekta, pa je stoga kao takav izdignut iznad entropijske okoline, a čine ga bazen, podest s drvenom palubom, letnja kuhinja i bar.

    Kompleks apartmana; foto: Jasenko Rasol
    Kompleks apartmana; foto: Jasenko Rasol

    Taj hedonistički ambijent omogućava i domaćima i gostima da, teoretski, ne moraju ni da napuštaju zgradu. Tako, „piano nobile“ postaje mesto susreta došljaka i stalnih žitelja Dikla, starih i novih prijatelja, a može funkcionisati poput tradicionalnih mediteranskih „dvorova“, zaklonjenih i intimnih dvorišta, koja su posrednici između privatne i javne sfere.

    Piano nobile; foto: Jasenko Rasol
    Piano nobile; foto: Jasenko Rasol

    Domaćini imaju i zaseban javni prostor: natkrivenu krovnu terasu sa koje se otvaraju najlepši vidici. Izvan turističke sezone, prostori namenjeni gostima mogu služiti i domaćinima. Sve četiri zgrade su zasnovane na istovetnom konceptu, ali su varijacije taman tolike da kompleks deluje raznoliko.

    Mikro-urbana celina; foto: Jasenko Rasol
    Mikro-urbana celina; foto: Jasenko Rasol

    Letilović i Pedišić su na ovaj način osmislili kompleks koji sam po sebi predstavlja vlastitu mikro-urbanu celinu i specifičnu društvenu zajednicu. Programski elastični sistem ne nudi samo formalno novu i uverljivu interpretaciju apartmanske tipologije, nego i novu viziju turističke svakodnevice. Prihvatanje apartmanizacije i visoke gustine izgrađenosti ne mora uvek dovesti do distopijskih urbanih situacija. Letilović i Pedišić su ovim projektom pokazali da je moguća inteligentna „alternativna apartmanizacija“ utemeljena na ravnopravnoj empatiji prema domaćinima i gostima.

    Podaci o projektu:

    Autori: Iva Letilović, Igor Pedišić
    Lokacija: Diklo, Zadar
    Godina početka projekta: 2015.
    Godina završetka projekta: 2019.
    Klijent: privatni
    Fotograf: Jasenko Rasol

    Galerija:

    Maketa
    Maketa
    Aksonometrija
    Aksonometrija
    Presek
    Presek
    Pročelja
    Pročelja
    Situacija
    Situacija
    Tlocrti
    Tlocrti
    138
    Autor: DaiBau trendovi magazin

    Da li Vam je članak bio koristan?


    Ideje za uređenje doma

    Magazin pun svežih ideja i saveta naših autora za uređenje vašeg stambenog prostora.

    TRAŽITE DOBRE IZVOĐAČE RADOVA ZA PODRUČJE ARHITEKTURA, ARHITEKTA?

  • Arhitektura, arhitekta Beograd
  • Arhitektura, arhitekta Novi Sad
  • Arhitektura, arhitekta Kragujevac
  • Arhitektura, arhitekta Niš
  • Arhitektura, arhitekta Čačak
  • Arhitektura, arhitekta Kraljevo
  • Arhitektura, arhitekta Pančevo
  • Arhitektura, arhitekta Zrenjanin
  • Arhitektura, arhitekta Novi Pazar
  • Arhitektura, arhitekta Smederevo
  • Arhitektura, arhitekta Subotica
  • Arhitektura, arhitekta Aleksinac
  • Arhitektura, arhitekta Apatin
  • Arhitektura, arhitekta Aranđelovac
  • Arhitektura, arhitekta Bačka Palanka
  • Arhitektura, arhitekta Bačka Topola
  • Arhitektura, arhitekta Bečej
  • Arhitektura, arhitekta Bor
  • Arhitektura, arhitekta Bujanovac
  • Arhitektura, arhitekta Ćuprija
  • Arhitektura, arhitekta Gornji Milanovac
  • Arhitektura, arhitekta Inđija
  • Arhitektura, arhitekta Ivanjica
  • Arhitektura, arhitekta Jagodina
  • Arhitektura, arhitekta Kikinda
  • Arhitektura, arhitekta Knjaževac
  • Arhitektura, arhitekta Kovin
  • Arhitektura, arhitekta Kruševac
  • Arhitektura, arhitekta Kula
  • Arhitektura, arhitekta Kuršumlija
  • Arhitektura, arhitekta Leskovac
  • Arhitektura, arhitekta Loznica
  • Arhitektura, arhitekta Negotin
  • Arhitektura, arhitekta Paraćin
  • Arhitektura, arhitekta Pirot
  • Arhitektura, arhitekta Požarevac
  • Arhitektura, arhitekta Preševo
  • Arhitektura, arhitekta Prijepolje
  • Arhitektura, arhitekta Prokuplje
  • Arhitektura, arhitekta Ruma
  • Arhitektura, arhitekta Šabac
  • Arhitektura, arhitekta Senta
  • Arhitektura, arhitekta Šid
  • Arhitektura, arhitekta Sjenica
  • Arhitektura, arhitekta Smederevska Palanka
  • Arhitektura, arhitekta Sombor
  • Arhitektura, arhitekta Sremska Mitrovica
  • Arhitektura, arhitekta Stara Pazova
  • Arhitektura, arhitekta Temerin
  • Arhitektura, arhitekta Trstenik
  • Arhitektura, arhitekta Užice
  • Arhitektura, arhitekta Valjevo
  • Arhitektura, arhitekta Velika Plana
  • Arhitektura, arhitekta Vranje
  • Arhitektura, arhitekta Vrbas
  • Arhitektura, arhitekta Vršac
  • Arhitektura, arhitekta Zaječar
  • Serbia
    DAIBAU.RS

    Petra Drapšina 27
    21000 Novi Sad

    00381 114 300 340

    © 2022 Daibau.rs, Daibau sistem DOO | Sva prava su zadržana