Za područje

    Opština Nova Varoš: mesto gde se prepliću priroda i tradicija

    Članak je pregledalo čak 5468+ korisnika
    Živeti u skladu sa prirodom, uživati u svim njenim blagodetima i pridržavati se njenih načela, imperativ je sve većeg broja ljudi. Nemali broj domaćih turista sve češće se upušta u istraživanje prirodnih bogatstava Srbije kako bi „nahranili" svoj duh, pobegli od užurbane svakodnevice i popularno rečeno - „napunili baterije" za nove radne i životne pobede. U potrazi su i za autentičnošću i tradicijom, bilo da je reč o kulturi, svakodnevnom životu lokalnog stanovništva ili gastronomiji. Nestarna priroda, sačuvana tradicija i običaji predaka, autentična kuhinja koja ne ostavlja ravnodušnim ni one najprobirljivije, sve su ovo asocijacije za opštinu Nova Varoš koja se nalazi u Zlatiborskom okrugu.

    Tekst: Tanja Prolić 

    opstina-nova-varos.png
    Foto: ZlatarInfo portal/Autor: Aleksandar Bubanja

    Planina Zlatar prekrivena gustim šumama omorike i breze, kao i širokim livadskim prostranstvom po kome rastu brojne vrste lekovitih biljaka, već godinama je omiljena destinacija svima kojima je prilikom odabira odredišta važno da budu ispunjeni sledeći uslovi: čist, svež vazduh i pogled na divlju prirodu, sa bogatom florom i faunom. Kada se tome još doda podatak da je Zlatar planina u Srbiji sa najvećim brojem sunčanih dana na godišnjem nivou, čak 285, i da je vazduh na ovoj planini izuzetno blagotvoran i bogat terpentinom i ozonom, nimalo ne čudi njegova popularnost koja godinama ne jenjava.

    Tu je još jedna dobro poznata turistička atrakcija. Specijalni rezervat prirode „Uvac", okružen planinama Zlatar, Murtenica, Čemernica, Javor i Jadovnik, a oko 2/3 njegove površine nalazi se na teritoriji opštine Nova Varoš, dok preostala površina pripada opštini Sjenica. Reka Uvac se diči zavidnim kvantitetom ribljeg fonda; naime, ona predstavlja stanište 24 vrste ribe, a ceo rezervat posećuje čak 130 vrsta ptica, od kojih je svakako najznačajniji beloglavi sup, jedna od dve preostale vrste lešinara koje se danas gnezde na teritoriji naše zemlje.

    uvac.png
    Foto: ZlatarInfo portal/Autor: Aleksandar Arnautović

    Pored impresivnih prirodnih bogatstava koja okrepljuju dušu, opština Nova Varoš raspolaže i sadržajima koji svedoče o njenoj burnoj istoriji i tradiciji koja se i dan-danas održala.

    „Bela golubica" – suživot različitih kultura

    Prvog dana novembra 2012. godine otvoren je Zavičajni muzej u Novoj Varoši, kao odeljenje Narodnog muzeja Užice. Ova građevina ima neprocenjiv obrazovni i kulturni značaj kako za opštinu, tako i za celokupni Stari Vlah.

    Muzej je otvoren povodom obeležavanja jednog veka od oslobađanja novovaroškog kraja od vlasti Osmanlija. Proširen je 2018. godine, povodom stogodišnjice završetka Velikog rata, otvaranjem spomen-sobe vojvode Petra Bojovića sa stalnom postavkom „Novovaroški kraj u Velikom ratu".

    zavicajni-muzej.png
    Foto: sajt opštine Nova Varoš

    Zgrada u kojoj je smešten Zavičajni muzej izgrađena je još 1909. godine za potrebe Sjeničkog okružnog načelstva, a varoške kajmakamije. Poznata pod imenom „Bela golubica", ova građevina predstavlja spoj tradicionalnog islamskog i modernog zapadnoevropskog stila. Od kada je podignuta, izazivala je veliku pažnju svojom lepotom i nesvakidašnjim stilom gradnje, a i danas joj se meštani ove opštine dive, kao i svi posetioci Nove Varoši.

    Od 1909. godine u ovoj zgradi su se nalazile različite turske ustanove: sud, sreski javni tužilac, poreska uprava, sresko načelstvo. Nakon završetka Drugog svetskog rata zgrada je bila sedište opštinske uprave, a potom je pala u zaborav. Danas su u njoj smešteni Zavičajni muzej i biblioteka „Jovan Tomić". Zgrada „Bela golubica" svedoči o istoriji ove opštine i etničkom diverzitetu meštana, kao i o koegzistenciji kultura. Njen glavni majstor zvao se Ahmet Ferajzić, dunđer iz Prijepolja.

    Muzejska zbirka obuhvata 240 originalnih eksponata i replike originala. Značajni eksponati su replika pečata kneza Strojimira iz 9. veka, replika sablje kneza Mihaila Raškovića iz 1516. godine, replika oficirske sablje generala Franje Zaha, i druge. Pečat kneza Strojimira je najstariji materijalni dokaz o postojanju srpske države na Balkanu. Izrađen je od zlata, a na njemu je grčkim pismom ispisano „Bože, pomozi Strojimiru". Kada je reč o replici sablje kneza Mihaila Raškovića iz 1516. godine važno je istaći da je stara vlastelinska porodica Rašković imala vrlo važnu ulogu u privrednom, kulturnom i duhovnom razvoju ovog kraja, a uticali su i na to da islamizacija srpskog naroda bude slabija. General Franja Zah je komandovao najvažnijim okršajem za oslobođenje Raške oblasti, Javorskom bitkom.

    nova-varos.png
    Foto: ZlatarInfo portal

    U Zavičajnom muzeju se nalaze kubure kakve je Karađorđe poklonio Timotiju Borisavljeviću, čiji je gost bio prilikom boravka u Novoj Varoši 1809. godine.

    O Borisavljevićima, jednoj od najpoznatijih familija veleposednika i trgovaca u Starom Vlahu, govori i niz dokumenata, fotografija i zapisa. Oni su u mnogome podsticali privredu, kulturu i prosvetu Raške oblasti tokom 19. i u prvoj polovini 20. veka. Njihovi sugrađani su ih veoma cenili, jer su učestvovali u oslobodilačkim ratovima i ustancima srpskog naroda, a pritom i zagovarali opstanak srpskog domaćina i društveni razvoj.

    Muzejska zbirka raspoređena je u četiri odeljenja: arheološko, etnološko, istorijsko i odeljenje istorije umetnosti. U okviru etnološkog odeljenja prikazane su stare seoske i varoške kuće u ovom kraju, način odevanja seoskog i gradskog stanovništva, predmeti materijalne kulture korišćeni u novovaroškim kućama. Najznačajniji eksponati istorijskog odeljenja su: Jatagani - belošapac i crnošapac, Puška „Tančica" ili „Arnautka", rađene u Prizrenu između 17. i 19. veka.

    arhitektura-nova-varos.png
    Foto: ZlatarInfo portal

    Navedeni eksponati, dokumenta, vredne istorijske karte sa detaljima iz različitih epoha srpske države, fotografije ostataka rimskih, srednjovekovnih srpskih i kasnije turskih tvrđava, sakralnih spomenika kulture i ostataka starih puteva, govore mnogo o ovom delu Srbije, ukazujući na njegovu burnu prošlost i bogatu istoriju. Zavičajni muzej u Novoj Varoši pripoveda o duhu i lepoti čaršije, razvoju privrede, prosvete i kulture, unapređenju zanatstva i trgovine.

    Selo koje je ostalo „zamrznuto" u vremenu

    Selo Štitkovo nalazi se u neposrednoj blizini Nove Varoši, u uskoj dolini štitastog oblika, koju obrazuje reka Tisovica i izvor Vrelo. Vrelo izvire iz i dalje nedovoljno istražene pećine, duge oko jedan kilometar. U prošlosti se prema reci Tisovici spuštao vodopad koji je nastao od ovog izvora, ali antropogeni uticaj je doveo do njegovog nestanka. Naime, voda se slivala niz stenu od kamena travertina, a isti su meštani upotrebljavali kao građevinski materijal, kako bi izgradili svoje domove. Odnosili su ga neprekidno što je dovelo do nestanka vodopada, a voda je počela da izvire iz pećine.

    Selo Štitkovo je sa tri strane okruženo brdima, zahvaljujući kojima je zaštićeno od vetrova. Ono što ga čini toliko jedinstvenim jeste činjenica da kuće koje se u njemu nalaze izgledaju identično kao u 19. veku, kada su izgrađene. Kada se tome doda informacija da nisu u pitanju prazni objekti, eksponati koji svedoče o nekim davnim prošlim vremenima i svojim nekadašnjim vlasnicima, već da su naseljene, to jest da je Štitkovo „živo" selo, jasno je zbog čega predstavlja dragocenu istorijsku riznicu.

    stitkovo-nova-varos.png
    Foto: ZlatarInfo portal/Autor: Tatjana Kovaljevski

    Postoje dva verovanja kada je reč o njegovom nazivu. Prema prvom, ovo selo je postojalo još u vreme srednjovekovne dinastije Nemanjić, i bilo je poznato po izradi oružja. Naime, meštani ovog sela su se bavili kovanjem oružja i štitova za vojsku. Drugo verovanje utemeljeno je na geografskom položaju sela Štitkovo, zapravo, činjenici da je sa tri strane zaštićeno „štitovima" odnosno brdima.

    U ovom selu stolovala je porodica Rašković sa svojim čuvenim knezovima.

    Sačuvane kuće su tipično starovlaške i datiraju s kraja 19. veka. Ovaj podatak je poznat zahvaljujući tome što je na kućama upisana godina gradnje.

    U selu se nalazi oko 15 kuća brvnara. Pravljene su od balvana dugih oko 12 metara, tesanih sekirom. Svaka građevina u prizemlju ima podrum zidan od kamena. Prema rečima meštana, podrumi su podizani na ostacima porušenih dvorova Raškovića. Ovom verovanju u prilog ide činjenica da su kameni blokovi mnogo kvalitetnije i lepše obrađeni nego što je to bilo uobičajeno. Takođe, na podrumima su vidljivi prorezi koji su se upotrebljavali kao puškarnice. U prošlosti su se ti podrumi koristili u različite svrhe: kao mehane, pekare, dućani, a u jednom je bila i kovačnica. Iznad podrumskih vrata stoji uklesana godina gradnje kuće.

    Krov je na četiri vode sa pokrivkom od kamenih ploča donešenih iz majdana Maće kod Ivanjice. Pojedini krovovi su bili pokriveni šindrom. Kuće su raspoređene u nizu, licem okrenute prema školi i crkvi.

    Na mestu nekadašnjeg manastira podignuta je crkva u Štitkovu 1867. godine. Manastir je podigao patrijarh Gavrilo Rašković sredinom 17. veka, tačnije 1655. godine, a porušili su ga Turci 1813, jer je starovlaški knez Maksim Rašković iz Štitkova pristupio ustancima protiv njihove vlasti.

    crkva-svetog-blagovestenja.png
    Foto: ZlatarInfo portal/Autor:D.Gagričić

    Ikonostas Crkve Svetog Blagoveštenja u Štitkovu radili su majstori Debrani. Crkvu sa tipskim kućama je Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva stavio pod zaštitu.

    Na osnovu turističke ponude Nove Varoši, može se zaključiti da je ova opština Zlatiborskog okruga nezaobilazno odredište za sve one kojima je cilj povratak prirodi i tradiciji. Njeni građani vekovima uspešno rade na njenom očuvanju, kao i na negovanju narodnih običaja i kulturnih vrednosti ovog kraja. A živeti po načelima predaka znači živeti u skladu sa prirodom, koja je u ovom delu Srbije zaista izuzetna.

    5468
    Autor: Daibau trendovi magazin

    Da li Vam je članak bio koristan?


    Tražite dobre izvođače radova za područje Arhitektura, arhitekta?

    Ideje za uređenje doma

    Magazin pun svežih ideja i saveta naših autora za uređenje vašeg stambenog prostora.

    Uslovi korišćenja I Politika privatnosti I Informacije o kolačićima I Impressum
    © 2024 Daibau.rs, Daibau sistem DOO | Sva prava su zadržana