Za područje

    Dragulj u središtu Banata - Šta sve posetiti u opštini Sečanj?

    Banat, jedna od tri geografske regije u Vojvodini, poznata je po mnogobrojnim stvarima: na teritoriji ove regije se nalazi najveća pešćara u Evropi - Deliblatska pešćara poznata i kao „Evropska Sahara“, Banat odlikuje multikulturalnost o čemu svedoče i brojni kulturni spomenici na njegovom tlu, a iznedrio je i brojna imena koja su ostavila neizbrisiv trag u srpskoj umetnosti i nauci: Mihajla Pupina, Jovana Steriju Popovića, Miku Antića, Đuru Jakšića, Uroša Predića. U Banatu se nalaze brojne opštine koje kriju prava istorijska blaga, a među njima je i opština Sečanj, koja je smeštena u centralnom Banatu, u porečju Tamiša, Brzave i Begeja.

    Tekst: Tanja Prolić 

    Opština Sečanj obuhvata površinu od 523 km2, sa severa se graniči sa opštinom Žitište, na severozapadu se nalazi opština Zrenjanin, na jugu opštine Kovačica i Alibunar, dok se na jugoistoku graniči sa opštinom Plandište. Istočnu granicu čija dužina iznosi 36,4 kilometara predstavlja državna granica sa Rumunijom. 

    Ova opština krije brojne prirodne potencijale među kojima se ističe vodeno prostranstvo. Tu su šest ribnjaka koji obuhvataju čak 3 000 hektara površine opštine Sečanj, kao i reka Brzava, Tamiš i kanalska mreža Dunav-Tisa-Dunav. 

    Na reci Tamiš se nalaze lokalna kupališta i izletišta, jer je okružena šumama topole i vrbe, a njene peščane plaže su idealne za kupališni turizam. Međutim ova ravničarska reka ima i druge potencijale: u blizini ima močvarne površine, rečne rukavce i ade koje su idealne za ribolov, lov i mrestilište riba, a ima i veliki istorijski značaj. Naime, u njenim dolinama su se nastanjivali različiti narodi što dokazuje i najnovije arheološko nalazište iz 11. veka. 

    O bogatoj istoriji svedoče i kulturno - istorijske znamenitosti na njenoj teritoriji. Mi smo izdvojili njih pet.

    Dvorac u Konaku - prizeman, podužno orijentisan klasicistički objekat

    Kao i neke druge opštine u Vojvodini, i opština Sečanj krije dvorac koji svedoči o nekim prošlim vremenima kada su na njenom tlu živele aristokratske porodice koje su uživale u bogatstvu i raskoši. 

    U mestu Konak, koje pripada opštini Sečanj, nalazi se dvorac izgrađen krajem 19. veka, tačnije 1898. godine. Podigao ga je baron Ladislav Daniel, u blizini mosta na rečici Brzavi. U okruženju dvorca u Konaku nalazi se park površine nekoliko hektara sa retkim stablima različitih egzotičnih vrsta, međutim on je danas zapušten. Svojom arhitektonskom koncepcijom ova građevina je dobar primer jednostavnijeg, prizemnog, podužno orijentisanog klasicističkog objekta, koji je namenjen luksuznijem stanovanju spahijske porodice i koji čini skladnu celinu sa uređenim parkom koji ga okružuje. 

    Uz glavnu zgradu namenjenu stanovanju veleposednika, to jest vlasnika, podignuta je još jedna zgrada koja je bila skromnija, a u njoj su živele sluge i biroši. U okviru imanja, na nešto većoj udaljenosti su se nalazili ekonomski objekti kao što su konjušnica, štale i drugo. 

    U pitanju je prizemna, podužno orijentisana građevina simetrične osnove sa karakterističnim klasicističkim portikom na prednjoj i zadnjoj fasadi i pristupnom rampom. Kao glavni ulaz je služio jednostavniji portik sa severne strane, a drugi sa južne strane, kao izlaz prema parku. On je raskošnije dekorisan, ima šest jonskih stubova koji se u krovnoj zoni završavaju ukrasnim vazama, kao i polukružno stepenište kojim se silazi u park. Za razliku od južnog portika, onaj na severnoj fasadi ima četiri jonska stuba koji nose jednostavan timpanon bez ukrasa, stepenište u sredini i bočne kolske prolaze.

    opstina-secanj-dvorac.jpg
    Dvorac u Konaku, izvor: Turistička organizacija Sečanj

     

    Između stubova u gornjoj zoni su slepe arkade koje nose plitki pilastri, a u donjoj zoni, između stubova, postojala je ograda od kovanog gvožđa sa jednostavnim ukrasima. U krovnoj zoni, u ravni stubova, nalazi se atika sa balustradama. Raspored prozorskih otvora je ritmičan i usuglašen sa unutrašnjim rasporedom prostorija. Krov je mansardni, crepovi su raznobojno gleđosani i složeni u cik-cak šaru, što dvorcu daje naročit prizvuk raskoši i reprezantativnosti.

    Nakon što je nastala Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, uvedena je agrarna reforma u kojoj su latifundije vojvođanskih spahija rapidno smanjene, a ta zemlja data dobrovoljcima i kolonistima. Baron Daniel je rasprodao ostatak svoje zemlje i zgrade i napustio ovu teritoriju, naselivši novoformiranu Mađarsku. Navedenu građevinu je kupio beogradski industrijalac Kosta Ilić i od nje stvara malu fabriku konfekcije, koju nasleđuje njegov sin, koji je ujedno i poslednji vlasnik pre nacionalizacije. Nakon 1945. godine, građevina je menjala svoju namenu, postala je sirotište, zatim domaćinska zgrada, da bi od 1959. godine do danas u njoj bila smeštena osnovna škola. 

    Crkva Svetog Nikole u Jaši Tomiću - sakralna građevina u baroknom maniru

    Ova sakralna građevina je podignuta u selu Jaša Tomić u 18. veku, tačnije 1746. godine. Izgrađena je u baroknom maniru i posvećena je prenosu moštiju Svetog oca Nikolaja. 

    U pitanju je jednobrodna građevina zasvedena poluobličastim svodom, dok pevnice formiraju transept stvarajući utisak krstoobrazne osnove. Oltarska apsida obuhvata širinu broda, a masivni toranj koji se nalazi na zapadnom pročelju izlazi iz ravni fasade i oslanja se na dva masivna stuba. Crkva je spolja obogaćena kordonskim vencima i slepim arkadama i nišama u dve zone. Stepenište za toranj nalazi se spolja, uz zapadnu fasadu.

    crkva-svetog-nikole-jasi-tomic.jpg
    Crkva Svetog Nikole u Jaši Tomiću, izvor: Turistička organizacija Sečanj

    Kada je reč o fresko slikarstvu, dva fresko fragmenta figura ratnika u oltaru i carske dveri sa starog ikonostasa koji su verovatno rad grupe zografa iz kruga Nedeljka Šerbana Popovića, predstavljaju najstarija slikarska dela u crkvi, koja datiraju iz 1755. godine. Sačuvane su četiri prestone ikone Pavela Petrovića koje datiraju iz 1839. godine. Ova dela krupnih, meko modelovanih formi i mirnog kolorita, govore o portretskim sklonostima autora. Iz prve polovine 19. veka datiraju i drvorezbarski radovi na današnjem ikonostasu klasicističke konstrukcije. 

    Međutim, ikonostas ove sakralne građevine se najviše veže za ime Stevana Aleksića, koji je zaslužan za oslikavanje ikonostasa sažetog programa i svoda naosa sa predstavom Savaota u slavi. Ovo je izveo 1905. godine u u impresionističkom maniru minhenskog kruga. On je poštujući formu i modelaciju, lakom i razigranom paletom naglašavao dekorativnost. 

    crkva-opstina-secanj.jpg
    Crkva Svetog Nikole u Jaši Tomiću, izvor: Turistička organizacija Sečanj

     

    Rimokatolička Crkva Uznesenja blažene djevice Marije u Jaši Tomiću - umetničko ostvarenje

    Ova sakralna građevina koja je podignuta 1911. godine predstavlja vredno inženjersko, arhitektonsko i umetničko ostvarenje. Gradnja ovakve bogomolje u selu Jaša Tomić govori o ekonomskoj moći ovog naselja u prošlosti. 

    Rimokatolička Crkva Uznesenja blažene djevice Marije u Jaši Tomiću podignuta je kao monumentalna, jednobrodna građevina, sa trostranom apsidom, dve petostrane sakristije i zvonikom koji izlazi iz zapadnog pročelja. Konstruktivni sklop predstavljaju masivni obodni zidovi, prelomljeni lukovi i gotski svodovi izvedeni kao armirano betonske ljuske. Osnova je krstobrazna, izrazito složena i razuđena. Hor leži na masivnim stupcima koji nose lukove i krstaste svodove. Brod je podeljen na četiri traveja, a u trećem je transept sa kratkim poprečnim krilima bočnih ulaza.

    rimokatolicka-crkva-secanj.jpg
    Rimokatolička Crkva Uznesenja blažene djevice Marije u Jaši Tomiću, izvor: Turistička organizacija Sečanj

     

    Građevinu odlikuju jasna konstruktivna rešenja, raskošna dekoracija, monumentalnost, vredni vitraži, preciznost izvođenja, sklad proporcija.

    Na zapadnoj fasadi građevine nalazi se visoki toranj zvonika koji se stepenasto sužava i završava osmostranom, veoma strmom kapom pokrivenom gleđosanim crepom u dve boje. Pored zvonika su dva niža tornja, osmougaone osnove, koji se isto tako završavaju osmostranim piramidama. U severnom tornju nalazi se kružno stepenište koje vodi do hora, krova i vrha zvonika.

    Kada je reč o fasadama, one su rasčlanjene različitim oblikovnim elementima: kontraforima, piramidalnim krovićima, tremovima, velikim otvorima, izbačenim masama sakristije, tornjeva i transepta. Raskošno su dekorisane elementima neogotike: rozetama, biforama, triforama, arkadicama, strelastim završecima kontrafora i vencima. 

    Postignut je izuzetno naglašen utisak stremljenja u visinu mnogobrojnim šiljastim završecima kontrafora i tornjeva, te stepenastim sužavanjem njihovih gabarita. Na crkvi su tri ulaza: zapadni, severni i južni, istaknuti izbačenim tremovima čiji trouglasti zabati, oštrih uglova, počivaju na stubovima. Krov je prvobitno bio strm, dvovodan i pokriven gleđosanim biber crepom u dve boje, ali je izgoreo, te je nakon toga ova sakralna građevina pokrivena rebrastim limom.

    uznesenje-blazene-djevice-marije-jasi-tomic.jpg
    Rimokatolička Crkva Uznesenja blažene djevice Marije u Jaši Tomiću, izvor: Turistička organizacija Sečanj

     

    Kao što smo rekli, crkva poseduje vredne vitraže. Oni se nalaze na svim većim prozorskim otvorima. Neki od njih su oštećeni, dok su sačuvani vitraži na apsidi, južnom i severnom zidu građevine kao i na rozetama. Ističe se vitraž u apsidi na kome je prikazano šest scena iz ciklusa Hristovog života, dok su na drugom, oštećenom vitražu, sačuvane četiri scene iz Bogorodičinog ciklusa. Vitraži u apsidi su dela majstora iz Budimpešte koji su ih radili 1912. godine, godinu dana nakon podizanja građevine. 

    Vitraži u Crkvi Uznesenja blažene djevice Marije pripadaju slikanim vitražima i imaju stilske karakteristike akademskog realizma sa izvesnim elementima secesije koji su vidljivi u modelaciji lica i kose na prikazanim figurama. Imaju vrlo intenzivan kolorit, a najviše su zastupljene crvena i žuta boja čime se verovatno impliciralo na slikarstvo gotičkog perioda što je i shvatljivo s obzirom na neogotički enterijer i eksterijer crkve.

    Kada je reč o sekundarnoj dekoraciji koja pokriva površine oko glavnih scena, ona je odrađena u vidu floralnih i geometrijskih oblika i oni na pojedinim mestima imitiraju konture gotičkog hrama i tako se pozivaju na slikarstvo medijevalnog perioda. Od pojedinačnih slika u crkvi se nalaze dve rađene u tehnici ulja na platnu, sa temom Vaznesenje Bogorodice.

    Crkva Vaznesenja Gospodnjeg u Jarkovcu - sačuvan autentičan izgled

    Iako za ovu bogomolju ne postoje tačni zapisi kada je podignuta, veruje se da je zidana u drugoj polovini 18. veka, po poklonima hramu iz 1761. godine i po zapisu na mermernom prestolu postavljenom 1797. godine kada je najverovatnije crkva i završena.  

    Crkva Vaznesenja Gospodnjeg u Jarkovcu je sačuvala svoj autentičan izgled, a jedino su krov i krovna građa zamenjeni 1911. godine. Sazidana je od tvrdog materijala. 

    crkva-vaznesenja-gospodnjeg.jpg
    Crkva Vaznesenja Gospodnjeg u Jarkovcu, izvor: Turistička organizacija Sečanj

     

    Konstantin Danil je bio zadužen za ikone na zidanom ikonostasu, a radio ih je u periodu od 1858. do 1861. godine. Sam ikonografski raspored su uslovile dimenzije crkve i u njemu je prikazan sveden program: Prestoni niz sa dverima, Praznični niz sa pet scena, ,,Tajna Večera“ i ,,Raspeće sa dva anđela“. Ikonostas je zidao Đorđević iz Velikog Bečekreka 1857. godine,  a mramorirao ga je i pozlatio Adolf Ungluckhoffer 1858. godine takođe iz Velikog Bečkereka, prema zapisu na levoj pevnici. 

    Za zidne slike ,,Boga Oca“ i ,,Jevanđelista“ u svodu soleje bio je zadužen Stevan Aleksić,  zaslužan i za oslikavanje Crkve Svetog Nikole u Jaši Tomiću, a to je učinio 1911. godine. Ornamentiku po ostalim svodovima i zidovima crkve, koja nalikuje na rimokatolički manir, radila su dva Nemca iz Beča. 

    Hram Preobraženja Gospodnjeg u Šurjanu - tri serije ikona

    Ova sakralna građevina nalazi se u selu Šurjan, nedaleko od Jaše Tomića, koje je udaljeno od granice sa Rumunijom samo 2 kilometra. Za ikone ovog hrama vezana je jedna istorijska priča.

    Naime, usled prisilnog pokatoličavanja i pomađarivanja koje su vršile lokalne vlasti pograničnog sela Čavoš na rumunskoj strani, srpsko stanovništvo 1783. prelazi u sela vojne granice: Samoš, Šurjan i Boku. Meštani Čavoša su preneli tridesetak ikona sa svog ikonostasa i dva para carskih dveri u selo Šurjan, nastalih u 18. veku, Ikone su podeljene u tri serije prema stilskim karakteristikama. Prva grupa je pripadala krugu zografa oko Nedeljka Popovića Šerbana i sve njih odlikuje da kao okvir imaju uzanu zlatnu i crvenu traku, a preslikane su delimično ili potpuno. Imaju manje izražen graficizam, linija odeće je pojednostavljena, ali na Šerbanovo okruženje ukazuju čist kolorit i solidna tehnika.  U drugu grupu, to jest seriju, spadaju ikone slabog seoskog majstora, koje imaju više izraženu etnografsku nego umetničku vrednost. Treču seriju čine celivajuće ikone zajedno sa ikonom Svetog Simeona i Svetog Save Srpskog. Sve ove ikone ostaju u domenu tradicionalnog zografskog slikarstva putujućih samouka.

    hram-u-surjanu.jpg
    Hram Preobraženja Gospodnjeg u Šurjanu, izvor: Turistička organizacija Sečanj

     

    Hram u Šurjanu je u današnjem obliku podignut 1940. godine na mestu starijih građevina - prve iz 1765. i druge iz 1835. godine, prema projektu vršačkog inženjera Josifa Joanovića. 

    Međutim, ovo je samo delimičan odgovor na pitanje iz naslova. Pored navedenih znamenitosti velike arhitektonske i umetničke vrednosti, tu su i druge koje će sigurno zavrediti vašu pažnju. Tu su Crkva Svetog Nikole u Neuzini, srpskа prаvоslаvnа Crkvа pоsvеćеnа Duhоvimа u Banatskoj Dubici i brojne druge građevine koje vas čekaju u ovoj opštini Srednjobanatskog okruga. 

    330
    Autor: DaiBau trendovi magazin

    Da li Vam je članak bio koristan?


    Ideje za uređenje doma

    Magazin pun svežih ideja i saveta naših autora za uređenje vašeg stambenog prostora.

    TRAŽITE DOBRE IZVOĐAČE RADOVA ZA PODRUČJE ARHITEKTURA, ARHITEKTA?

  • Arhitektura, arhitekta Aleksinac
  • Arhitektura, arhitekta Apatin
  • Arhitektura, arhitekta Aranđelovac
  • Arhitektura, arhitekta Bačka Palanka
  • Arhitektura, arhitekta Bačka Topola
  • Arhitektura, arhitekta Bečej
  • Arhitektura, arhitekta Beograd
  • Arhitektura, arhitekta Bor
  • Arhitektura, arhitekta Bujanovac
  • Arhitektura, arhitekta Čačak
  • Arhitektura, arhitekta Ćuprija
  • Arhitektura, arhitekta Gornji Milanovac
  • Arhitektura, arhitekta Inđija
  • Arhitektura, arhitekta Ivanjica
  • Arhitektura, arhitekta Jagodina
  • Arhitektura, arhitekta Kikinda
  • Arhitektura, arhitekta Knjaževac
  • Arhitektura, arhitekta Kovin
  • Arhitektura, arhitekta Kragujevac
  • Arhitektura, arhitekta Kraljevo
  • Arhitektura, arhitekta Kruševac
  • Arhitektura, arhitekta Kula
  • Arhitektura, arhitekta Kuršumlija
  • Arhitektura, arhitekta Leskovac
  • Arhitektura, arhitekta Loznica
  • Arhitektura, arhitekta Negotin
  • Arhitektura, arhitekta Niš
  • Arhitektura, arhitekta Novi Pazar
  • Arhitektura, arhitekta Novi Sad
  • Arhitektura, arhitekta Pančevo
  • Arhitektura, arhitekta Paraćin
  • Arhitektura, arhitekta Pirot
  • Arhitektura, arhitekta Požarevac
  • Arhitektura, arhitekta Preševo
  • Arhitektura, arhitekta Prijepolje
  • Arhitektura, arhitekta Prokuplje
  • Arhitektura, arhitekta Ruma
  • Arhitektura, arhitekta Šabac
  • Arhitektura, arhitekta Senta
  • Arhitektura, arhitekta Šid
  • Arhitektura, arhitekta Sjenica
  • Arhitektura, arhitekta Smederevo
  • Arhitektura, arhitekta Smederevska Palanka
  • Arhitektura, arhitekta Sombor
  • Arhitektura, arhitekta Sremska Mitrovica
  • Arhitektura, arhitekta Stara Pazova
  • Arhitektura, arhitekta Subotica
  • Arhitektura, arhitekta Temerin
  • Arhitektura, arhitekta Trstenik
  • Arhitektura, arhitekta Užice
  • Arhitektura, arhitekta Valjevo
  • Arhitektura, arhitekta Velika Plana
  • Arhitektura, arhitekta Vranje
  • Arhitektura, arhitekta Vrbas
  • Arhitektura, arhitekta Vršac
  • Arhitektura, arhitekta Zaječar
  • Arhitektura, arhitekta Zrenjanin
  • Serbia
    DAIBAU.RS

    Petra Drapšina 27
    21000 Novi Sad

    00381 114 300 340

    © 2022 Daibau.rs, Daibau sistem DOO | Sva prava su zadržana