Za područje

    Mali Zvornik: opština koja nas vraća u period Kraljevine Jugoslavije

    Članak je koristilo čak 857+ korisnika
    Vladarska loza Karađorđevića je nesumnjivo izmenila tok srpske istorije, od njenog rodonačelnika Đorđa Petrovića, koga su Turci prozvali Karađorđe, vođe Prvog srpskog ustanka, pa sve do njegovih naslednika, među kojima se ističu kralj Petar I, koji se zajedno sa stanovništvom povlačio preko teško prohodnih albanskih planina tokom Prvog svetskog rata, i njegov sin regent Aleksandar I, u istoriji i u narodu upamćen po nadimku Ujedinitelj, na prestolu Kraljevine Jugoslavije. Ova moćna i eminentna srpska dinastija ostavila je nepobitno svedočanstvo o svojoj višedecenijskoj vladavini, prikazanoj u jednoj opštini na području Mačvanskog okruga. U pitanju je Mali Zvornik.

    Tekst: Tanja Prolić

    Pored prirodnih bogatstava, u koja se ubrajaju Zvorničko jezero sa raznovrsnim i izdašnim ribljim fondom, kao i Radaljska banja i Radaljsko jezero, koji zajedno predstavljaju jedinstvenu oazu mira u netaknutoj prirodi, u ovoj opštini na zapadu Srbije nalaze se i dva zaveštanja dinastije Karađorđević koja imaju veliki istorijski značaj.

    Podzemni grad Karađorđevića - sklonište dinastije

    Ovaj kompleks od izvanrednog istorijskog značaja, građen je početkom tridesetih godina prošlog veka, po nalogu Aleksandra I Karađorđevića. Cilj njegove gradnje, zapravo, njegova osnovna namena bila je da pruži sklonište članovima dinastije Karađorđević i pripadnicima Vlade, u slučaju rata. Prostorije iskopane u kamenu bile su predviđene za kraljevo ratno komandno mesto i omogućavale su duži boravak većem broju ljudi.

    podzmni-grad-karadjordjevica.png
    Izvor fotografije: sajt opštine Mali Zvornik

    Polazna tačka gradnje ovog kompleksa bile su pećine, tačnije prirodna formacija šupljih stena. Tok njegove izgradnje obavijen je „velom tajni"; cela „operacija“ se odvijala pod šifrom „Kamena devojka", a poznat je i podatak da je glavni arhitekta bio stručnjak za kopanje rudnika, ruskog porekla. Pošto je građen u najvećoj tajnosti, o njemu skoro da nema pisanih podataka. Međutim,nešto se ipak dobro zna - u ovom nedovršenom skloništu, u aprilu 1941. godine svoju poslednju noć u Srbiji pre izbeglištva, proveo je mladi kralj Petar II Karađorđević.

    Ceo podzemni grad je ukopan u brdu, u kamenu. Hodnici i prostorije koje uključuju kraljeve apartmane, kabinete, sale, spavaonice za gardu, biblioteku, kapelu s oltarskim prostorom, tunelskog su tipa. Iz glavnog hodnika pruža se pet bočnih prolaza, od kojih četiri imaju izlaze za evakuaciju. U njihovom nastavku se, na visini od oko 1,20 metara, nalaze dva ventilaciona kanala poprečnog preseka 30x30 cm, iskopani u steni i betonirani. Oni takođe predstavljaju izlaze za slučaj opasnosti.

    mali-zvornik-arhitektura.png
    Izvor fotografije: sajt opštine Mali Zvornik

    Gradnja ovog kompleksa trajala je sve do atentata na kralja Aleksandra I Karađorđevića, koji se dogodio u Marseju, 1934. godine. Do tada je dovršeno oko tri četvrtine prostora podzemnog grada. U velikom broju prostorija je do te godine izvršena komletna podna i tunelska obloga, zidovi i svodovi izrađeni od betona. U preostalom delu je tunelski iskop u steni bez urađenih betonskih radova i bez izbetoniranog poda. Stena u kojoj je primetan iskop kompaktna je i vidi se da nema naznaka mogućeg urušavanja.

    Važne prostorije su odmah pregrađivane zidovima od opeke i sasvim izmalterisane. U minulom vremenu, kada je pristup unutrašnjosti bio slobodan iz tih prostorija, do visine svoda su zidovi porušeni, a opeka odneta.

    Deo hodnika i pojedine prostorije ostale su sa izbetoniranim podovima, zidovima i svodom od natur-betona. Sva ulazno-izlazna vrata i ona za nužne izlaze, sačuvana su.

    Do pre nekoliko godina, ovaj važan kulturno – istorijski spomenik iz vremena Kraljevine Jugoslavije, bio je prepušten na milost i nemilost „zubu" vremena, a tada je uvedeno osvetljenje i omogućen nesmetan obilazak kompleksa.

    podzemni-grad-mali-zvornik.png
    Izvor fotografije: sajt opštine Mali Zvornik

    Kako je u unutrašnjosti strukture bilo sasvim vidan prodor površinskih voda kroz poroznu armirano-betonsku konstrukciju, kao i na delovima gde betona nema, iz sitnih pukotina u stenskoj masi, a takođe i zbog velike koncentracije vlage, pribeglo se sanaciji i adaptaciji podzemnog grada.

    Prilikom sanacije i restauracije stručnjaci su uspeli da zadrže autentičnost objekta, zahvaljujući primeni materijala i tehnika odgovarajućih vremenu kada je građen, ali takođe uz upotrebu novih, savremenih materijala, kojim je očuvana konstrukcija, ali i osiguran kvalitet i dugotrajnost. Time je on dobio „novo ruho" u pogledu tehničke funkcionalnosti i turističkog značaja i postao veoma privlačan  kako za domaće tako i strane turiste.

    mali-zvornik-opstina.png
    Izvor fotografije: sajt opštine Mali Zvornik

    Most kralja Aleksandra I Karađorđevića koji spaja dva grada

    Nedaleko od podzemnog grada nalazi se most kralja Aleksandra I Karađorđevića, koji povezuje Mali Zvornik sa susednim Zvornikom u Republici Srpskoj. Postoji veoma bitan razlog zbog čega most nosi baš ime ovog člana poznate srpske kraljevske porodice.

    Karađorđe je dao zavet da će Drinu „plemenitu među" preći, a njegov praunuk regent Aleksandar I Ujedinitelj je taj zavet i ispunio.

    mali-zvornik-most.png
    Izvor fotografije: sajt opštine Mali Zvornik

    Sagrađen je 1929. godine, a zvanično osveštan januara 1930. godine. Jedan je od tri zadužbinsko-zavetna mosta na Drini. Nakon što je gradnja konstrukcije završena, zaprežnim vozilima je donešeno i postavljeno na njega 30 hiljada tona kamena kako bi se potvrdila izdržljivost. Kamenje nije pomerano 15 dana kako bi se utvrdilo da je dovoljno siguran, stabilan i čvrst.

    I sam kralj Aleksandar I Karađorđević je uložio sredstva u njegovu izgradnju. Dužina ovog mosta, koji osim što povezuje dva grada, danas ima važan istorijski značaj i nemerljivu estetsku i arhitektonsku vrednost, iznosi oko 150 metara, dok je njegova širina 7,2 metra.

    Početkom Drugog svetskog rata most je porušen, ali je nakon oslobođenja, u junu 1946. godine obnovljen i preimenovan u most Filipa Kljajića Fiće, u čast narodnog heroja iz NOB-a. Prvobitni naziv vraćen mu je 2009. godine.

    Most je zbog dotrajalosti s godinama bio u sve gorem stanju. Stoga je izvršena rekonstrukcija završena 28.8.2020. godine i tada je obnovljen most svečano ponovo otvoren.

    republika-srpska-srbija-mali-zvornik.jpg
    Izvor fotografije: sajt opštine Mali Zvornik

    Ovaj pešački most predstavlja značajan simbol spajanja ljudi iz Republike Srpske i Srbije.

    Ove dve građevine koje se nalaze u opštini Mali Zvornik verodostojno svedoče o periodu između dva rata, tačnije, vremenu postojanja Kraljevine Jugoslavije. One pružaju širu sliku o tada vladajućoj dinastiji Karađorđević i upotpunjuju srpsku istoriju detaljima iz tog razdoblja koji je prethodilo Drugom svetskom ratu.

    857
    Autor: DaiBau trendovi magazin

    Da li Vam je članak bio koristan?


    Ideje za uređenje doma

    Magazin pun svežih ideja i saveta naših autora za uređenje vašeg stambenog prostora.

    TRAŽITE DOBRE IZVOĐAČE RADOVA ZA PODRUČJE ARHITEKTURA, ARHITEKTA?

  • Arhitektura, arhitekta Aleksinac
  • Arhitektura, arhitekta Apatin
  • Arhitektura, arhitekta Aranđelovac
  • Arhitektura, arhitekta Bačka Palanka
  • Arhitektura, arhitekta Bačka Topola
  • Arhitektura, arhitekta Bečej
  • Arhitektura, arhitekta Beograd
  • Arhitektura, arhitekta Bor
  • Arhitektura, arhitekta Bujanovac
  • Arhitektura, arhitekta Čačak
  • Arhitektura, arhitekta Ćuprija
  • Arhitektura, arhitekta Gornji Milanovac
  • Arhitektura, arhitekta Inđija
  • Arhitektura, arhitekta Ivanjica
  • Arhitektura, arhitekta Jagodina
  • Arhitektura, arhitekta Kikinda
  • Arhitektura, arhitekta Knjaževac
  • Arhitektura, arhitekta Kovin
  • Arhitektura, arhitekta Kragujevac
  • Arhitektura, arhitekta Kraljevo
  • Arhitektura, arhitekta Kruševac
  • Arhitektura, arhitekta Kula
  • Arhitektura, arhitekta Kuršumlija
  • Arhitektura, arhitekta Leskovac
  • Arhitektura, arhitekta Loznica
  • Arhitektura, arhitekta Negotin
  • Arhitektura, arhitekta Niš
  • Arhitektura, arhitekta Novi Pazar
  • Arhitektura, arhitekta Novi Sad
  • Arhitektura, arhitekta Pančevo
  • Arhitektura, arhitekta Paraćin
  • Arhitektura, arhitekta Pirot
  • Arhitektura, arhitekta Požarevac
  • Arhitektura, arhitekta Preševo
  • Arhitektura, arhitekta Prijepolje
  • Arhitektura, arhitekta Prokuplje
  • Arhitektura, arhitekta Ruma
  • Arhitektura, arhitekta Šabac
  • Arhitektura, arhitekta Senta
  • Arhitektura, arhitekta Šid
  • Arhitektura, arhitekta Sjenica
  • Arhitektura, arhitekta Smederevo
  • Arhitektura, arhitekta Smederevska Palanka
  • Arhitektura, arhitekta Sombor
  • Arhitektura, arhitekta Sremska Mitrovica
  • Arhitektura, arhitekta Stara Pazova
  • Arhitektura, arhitekta Subotica
  • Arhitektura, arhitekta Temerin
  • Arhitektura, arhitekta Trstenik
  • Arhitektura, arhitekta Užice
  • Arhitektura, arhitekta Valjevo
  • Arhitektura, arhitekta Velika Plana
  • Arhitektura, arhitekta Vranje
  • Arhitektura, arhitekta Vrbas
  • Arhitektura, arhitekta Vršac
  • Arhitektura, arhitekta Zaječar
  • Arhitektura, arhitekta Zrenjanin
  • Serbia
    DAIBAU.RS

    Svetozara Miletića 28
    21000 Novi Sad

    00381 114 300 340

    © 2022 Daibau.rs, Daibau sistem DOO | Sva prava su zadržana